Zbliża się gratka dla miłośników historii, miejskich eksploratorów i rodzin szukających nietuzinkowego pomysłu na ostatni weekend wakacji. W dniach 29 i 30 sierpnia 2026 roku odbędzie się XIV edycja Dni Twierdzy Poznań. Na dwa dni podziemia, mroczne korytarze i potężne fortyfikacje otworzą swoje ciężkie drzwi dla zwiedzających. W programie ponad 20 obiektów – od średniowiecznych murów, przez pruskie forty, aż po przeciwatomowe schrony z czasów zimnej wojny.
Poznań nie bez powodu nazywany jest miastem-twierdzą. Jego strategiczne położenie sprawiało, że przez stulecia miasto było nieustannie umacniane, zdobywane i bronione. Spacerując dziś po parkach czy mijając niepozorne pagórki, często nie zdajemy sobie sprawy, że pod naszymi stopami kryją się kilometry podziemnych korytarzy. Dni Twierdzy to unikalna okazja, by z latarką w ręku poznać tę tajemniczą stronę stolicy Wielkopolski. Większość atrakcji jest darmowa (zbierane są jedynie dobrowolne datki na renowację), a w programie, poza zwiedzaniem, znalazły się escape roomy, przejażdżki wozami wojskowymi i historyczne inscenizacje.
Pruski pierścień i potężne forty artyleryjskie
Najbardziej charakterystycznym elementem poznańskich fortyfikacji są obiekty wzniesione w XIX wieku przez zaborców pruskich. W ten weekend ożyją one dzięki rekonstruktorom, przewodnikom i harcerzom. Co nas czeka na szlaku fortów?
Fort Ia (Starołęka): Rewitalizowana Warownia Krzysztofa Arciszewskiego zaprasza na animacje dla dzieci, spotkania z rekonstruktorami (od XIX w. do współczesności) oraz darmowe przejażdżki kultowym wozem terenowym GAZ 69 (rocznik 1956) po polnych bezdrożach!
Fort IIa (Os. Czecha): Oprowadzanie po podziemiach oświetlonych wyłącznie lampami naftowymi. O obiekt dbają harcerze, którzy przygotowali prelekcje o kryptologach i historii ruchu harcerskiego.
Fort III (Nowe Zoo): Ukryty w zieleni fort artyleryjski z suchą fosą i wałami. Po zwiedzaniu z przewodnikiem na gości czeka prawdziwa wojskowa grochówka, bigos i pajda chleba ze smalcem.
Fort IVa (Wilczy Młyn): Podziemna trasa turystyczna, gry z nagrodami i prelekcje organizowane przez Porozumienie dla Twierdzy Poznań.
Fort V (Powrót): Gratka dla fanów postapo! Zwiedzanie odbywa się tu w formie survivalowej gry terenowej z torem przeszkód i strzelnicą wiatrówkową.
Fort Va (Bonin): Pełna interakcja! Będzie można własnoręcznie podnieść XIX-wieczny most zwodzony, zobaczyć w akcji działko Hotchkissa, przejechać się zabytkowym motocyklem i posłuchać opowieści w asyście… przelatujących nietoperzy.
Fort VI (Tietzen): Najlepiej zachowany obiekt. Czeka tu pancerne stanowisko obserwacyjne ważące 56 ton, prawie kilometr podziemi, makiety kolejowe oraz niedzielne widowisko teatralne “NIEPODLEGŁA”.
Fort VII (Muzeum Martyrologii Wielkopolan): Miejsce zadumy. Pierwszy na ziemiach polskich obóz koncentracyjny założony przez Niemców. Udostępnione zostaną nowe, po-remontowe wystawy w niedostępnych dotąd pomieszczeniach (oprowadzania po polsku i angielsku).
Schrony, bunkry i tajemnice XX wieku
Dni Twierdzy to również unikalna szansa na wejście do obiektów z czasów II wojny światowej oraz epoki PRL-u, które na co dzień są szczelnie zamknięte lub ukryte pod budynkami użyteczności publicznej.
Przeciwatomowy Schron dla Władz Miasta Poznania (ul. Słupska): Absolutny hit ukryty pod willą (obecnie Galerią Plakatu z Okresu Socjalizmu). Miał zapewnić przetrwanie decydentom na wypadek III wojny światowej. Uwaga: czynny tylko w sobotę (wstęp biletowany: 15/10 zł).
Schron Arthura Greisera (willa Radia Poznań): Odkryj prywatny schron z 1941 roku, należący do zbrodniarza wojennego i namiestnika Kraju Warty, ukryty głęboko pod rozgłośnią radiową.
Schron BASA (Kobiety Twierdzy): Wyjątkowe spojrzenie na Festung Posen oczami cywilów i kobiet. W dawnym schronie łączności kolejowej czekają historyczne escape roomy i wystawa “Kobiety w oblężonym Poznaniu”.
Schron “Zimnowojenny” (ul. Kasprzaka): Świetnie zachowany obiekt z w pełni sprawnym, korbowym systemem wentylacji i wystawą pamiątek z okresu PRL-u.
Schrony J2VIa, JVa i J2IVa: Mniejsze schrony piechoty, które pokażą, jak pruskie mury adaptowano w czasie II wojny światowej i w epoce Obrony Cywilnej. W obiekcie przy ul. Abrahama zaplanowano m.in. wystawę o Powstaniu Wielkopolskim i gen. Dowbor-Muśnickim.
Dwa schrony w Parku Wilsona: Zbudowane w 1944 roku dla Niemców. W pierwszym z nich PCK przygotowało inscenizację “Szpital na froncie” i szkolenia z pierwszej pomocy. Drugi, odkryty przypadkiem w 1998 roku pod Palmiarnią, zachwyca ciągiem wąskich, krętych pomieszczeń o długości aż 110 metrów!
Średniowieczne korzenie i gra terenowa
Twierdza to nie tylko beton i stal z ubiegłych wieków. Wydarzenie sięga również do samych początków powstawania poznańskich umocnień.
Rezerwat Archeologiczny Genius loci: Zaczyna już w piątek (28.08)! Zobaczymy tu relikty potężnych wałów z czasów Mieszka I. W programie także inscenizacja budowy kościoła i pokazy historycznych strojów.
Krypty Fary: Podziemia jednego z najpiękniejszych poznańskich kościołów kryją w sobie fragmenty średniowiecznych murów miejskich. Zwiedzanie połączono z konkursami.
Brama Poznania: Multimedialna opowieść o początkach państwa połączona ze spacerem z przewodnikiem śladami dawnych umocnień Ostrowa Tumskiego i zwiedzaniem Śluzy Katedralnej.
Dla najbardziej zaangażowanych przygotowano Grę Terenową “Zostań Zdobywcą Twierdzy Poznań”. Aby zdobyć unikalną odznakę, wystarczy pobrać kartę, zwiedzić minimum pięć obiektów z listy i wziąć udział w dwóch spacerach historycznych. To doskonały pretekst, by spędzić ostatni weekend wakacji na aktywnym, rodzinnym odkrywaniu tajemnic, które Poznań skrywa pod ziemią.